تست YFAS به زبان فارسی — غربالگری گرایش به «اعتیاد به غذا»
نوشته شده توسط: امیر زینیونده — منتشر شده در: ۱۸ دسامبر ۲۰۲۵
چرا این تست مهم است؟
برخی الگوهای خوردن شبیه رفتارهای اعتیادگونهاند: ادامهٔ خوردن با وجود پیامدهای منفی، ولع شدید (craving)، یا ناتوانی در کنترل مقدار غذا. YFAS ابزاری است که برای غربالگری این الگوها توسعه یافته است. نسخهٔ حاضر یک فرم فارسی الهامگرفته از نسخهٔ استاندارد (YFAS 2.0) است که برای کاربرد بالینی و اطلاعرسانی تهیه شده — نه نسخهٔ رسمی تحت حقوق نشر.
راهنمای استفاده
در هر سؤال، وضعیت خود را در ۱۲ ماه گذشته با یکی از گزینهها انتخاب کنید: هرگز، به ندرت، گاهی، اغلب، همیشه. در پایان یک سؤال تکمیلی دربارهٔ وجود آسیب/افتعمل پرسیده میشود. این فرم یک ابزار «غربالگری» است و نتیجهٔ مثبت نیاز به بررسی دقیقتر و مشاوره تخصصی دارد.
پرسشنامهٔ غربالگری — نسخهٔ فارسی (الهامگرفته از YFAS 2.0)
بیشتر از مقداری که قصد داشتم غذا میخورم، حتی وقتی سیر هستم.
بارها سعی کردهام خوردنم را کنترل کنم اما موفق نشدهام.
زمان زیادی از روزم درگیر فکر کردن به غذا یا خوردن آن است.
میل شدیدی به بعضی غذاها دارم که مقاومت در برابرش سخت است.
با وجود اینکه خوردنم به سلامتم آسیب زده، باز هم ادامه میدهم.
به خاطر خوردن، از فعالیتها یا موقعیتهای اجتماعی دوری کردهام.
برای رسیدن به همان لذت قبلی، مجبور شدهام مقدار بیشتری غذا بخورم.
وقتی کمتر میخورم، بیقراری، عصبانیت یا اضطراب دارم.
بعد از پرخوری احساس عذابوجدان یا شرمندگی شدید دارم.
خوردن تمرکز یا عملکرد کاری/تحصیلیام را مختل کرده است.
در شرایط استرس یا ناراحتی، بیشتر از حد معمول غذا میخورم.
دیگران نسبت به رفتار غذایی من ابراز نگرانی کردهاند.
شروع غذا خوردن برایم راحتتر از متوقف کردن آن است.
غذا وسیلهٔ آرامکردن احساسات من شده است.
رفتار غذایی من باعث مشکلات جسمی قابلتوجهی شده است.
خوراکیها را پنهان یا یواشکی مصرف کردهام.
بعد از دورههای پرخوری احساس افسردگی یا بیانگیزگی داشتهام.
الگوی خوردن من نوسانی و غیرقابلپیشبینی است.
با وجود آگاهی از پیامدهای متابولیک یا وزنی، نتوانستم رفتار را تغییر دهم.
تلاش برای حذف یا محدود کردن بعضی غذاها اغلب شکست خورده است.
سؤال تکمیلی (برای ارزیابی افتعمل):آیا این رفتارهای غذایی باعث آسیب یا اختلال در کار، روابط یا سلامت شما شدهاند؟
خیر
بله — کمی
بله — زیاد
روش سادهٔ نمرهگذاری و تفسیر
برای کاربرد عملی:
اگر در چند سؤال پاسخ «اغلب» یا «همیشه» دادهاید و پاسخ سؤال تکمیلی «بله» است، پیشنهاد میشود برای ارزیابی تخصصیتر اقدام کنید.
شدت احتمالی بر اساس تعداد معیارهای مثبت تعیین میشود (خفیف/متوسط/شدید).
نتیجهٔ مثبت به معنی «شکست شخصی» نیست — بلکه نشاندهندهٔ نیاز به مداخلهٔ چندجانبه (رفتاری، تغذیهای، روانشناختی) است.
گامهای بعدی اگر نتیجهٔ غربالگری مثبت بود
ارزیابی کاملتر توسط متخصص بالینی یا مشاور تغذیه/روانشناس.
تمرکز بر تنظیم رفتار، مدیریت ولع (craving)، اصلاح الگوهای غذایی و حمایت روانی.
در صورت نیاز، بررسی وضعیت هورمونی، خواب، و عوامل متابولیک.
